Στην Αρχαία Ελεύθερνα τα κτιριακά και μη ευρήματα μαρτυρούν την ύπαρξη πολιτισμού από αρχαιοτάτων χρόνων. Πολιτισμοί όπως ο Πρωτομινωικός, ο Υστερομινωϊκός έχουν αφήσει σημαντικά ευρήματα και κτίρια, όπως επίσης πολλά κεραμικά έχουν βρεθεί, πλακόστρωτοι Ρωμαϊκοί δρόμοι και οικοδομήματα αλλά και μια Βυζαντινή εκκλησία.
Η Αρχαία Ελεύθερνα βρίσκεται Νοτιανατολικά του Ρεθύμνου. Ο αρχαιολογικός χώρος καλύπτει μια ευρύτερη περιοχή, οι κύριοι πυρήνες της οποίας βρίσκονται στους δύο λόφους Πυργί και Νησί. Τους δύο λόφους περιρρέουν τρία ρέματα, τα οποία σμίγουν στα βόρεια αυτών.
Σε μια φύσει οχυρή θέση και σε εξαιρετικό φυσικό περιβάλλον, κατάλληλο για βοσκή, υλοτομία και καλλιέργεια, και διαθέτοντας πηγές πόσιμου νερού, δεν είναι διόλου παράξενο που θεωρήθηκε ιδανική για ανθρώπινη κατοίκηση ως και τα μέσα του 8ου αιώνα μ.Χ., όταν το νησί κατακτήθηκε από τους Αραβες. Και μετά την απελευθέρωσή του όμως από τον Νικηφόρο Φωκά, το 961 μ.Χ., οι άνθρωποι επέστρεψαν πάλι στην περιοχή, αυτή τη φορά πλέον για μια νέα εγκατάσταση λίγο μακρύτερα, στον αυχένα του λόφου, δημιουργώντας έναν οικισμό που εν τέλει εξελίχθηκε στο χωριό των νεότερων χρόνων.
Η Ελέυθερνα εδώ και 30 περίπου χρόνια έχει κυρηχθεί « τοπίο φυσικού κάλλους».